Kanserler hala en korktuğumuz ve tedavisinde en zorlandığımız hastalık olmaya devam etmektedir. Kanser vakalarında erken dönemde tespitin önemi herkes tarafından bilinmektedir. Jinekolojik kanserler de yavaş ilerleyen kanserler oldukları için erken tespit hastalığın tedavi başarısında çok önemli bir yere sahiptir. Düzenli jinekolojik kontrollerini yaptıran kadınlarda erken tespit şansı attığı için uygulayacağımız tedavinin başarı şansı da artacaktır.

Servikal kanser (rahim ağzı kanseri)

Jinekolojik kanserler arasında 2. sık olandır ve pap smear sayesinde erken tanısı gerçekten mümkün olan bir kanserdir.Bu nedenle cinsel olarak aktif olan her kadının hiçbir şikayeti olmasa da yılda bir jinekolojik muayene olup servikal smear alınması hayati önem taşımaktadır.

Servikal kanserlerin % 85’i skuamöz hücreli kanserdir.30–35 yaşlarında sık görülür. Cinsel yaşamın erken yaşta başlaması, fazla sayıda partner, düşük sosyo ekonomik seviye, sigara etken faktörler arasında sayabiliriz. Artık HPV( human papilloma virüs) enfeksiyonu en önemli etkenlerden biri olarak kabul edilmektedir.
Pap smear, pelvik muayene ve kolposkopi ile %90 olasılıkla erken dönemde kanseri yakalamamızı olanaklı kılmaktadır.
Genellikle erken dönemde herhangi bir şikâyet olmazken özellikle ilişki sonrası vajinal kanama çoğunlukla ilk bulgudur. Kötü, pis kokulu akıntı ve ileri evrelere doğru kasık ağrısı diğer muhtemel şikâyetlerdir.

Tedavi erken dönemde cerrahi (radikal histerektomi) ileri evrelerde ise radyoterapidir (ışın tedavisi).

Rahim ağzı kanseri aşısı (HPV aşısı)

Rahim ağzı (serviks) kanseri human papilloma virüs( HPV) ile çok yakın ilişkilidir. HPV virüsü çoğunlukla cinsel temas ile bulaşır.

HPV virüsünün birçok çeşidi olmakla birlikte sadece en sık rastlanan tiplere karşı aşı geliştirilmiştir. Ülkemizde 2 tür HPV aşısı bulunmaktadır:

• Gardasil (kuadrovalan aşı) tip 6.11.16.18’e karşı
• Cervarix (bivalan aşı) tip 16.18’e karşı

HPV aşısı koruyucu bir aşı olup tedavi edici özelliği yoktur. Virüs ile karşılaşılmadan önce aşı yapılırsa koruyuculuk % 100’e yakındır.

HPV tip 16 ve 18 serviks kanserinde %70 oranda ilişkilidir. HPV tip 11 ve 16 kondilomların (genital siğil) %90 sebebidir.

Aşı kimlere yapılır?

HPV aşısı şu an ülkemizde 9-26 yaş arası bayanlara önerilmektedir. Bayanların evli yada bekar olması, daha önce cinsel deneyimi olup olmaması, birden fazla partner olup olmaması aşı yapılmasını değiştirmez. Şu an dünyada 55 yaşına kadar aşı kullanan ülkeler bulunmaktadır. Fakat yaş ilerledikçe ve cinsel partner sayısı arttıkça aşının etkinliği azalmaktadır.

Gardasil 0,2 ve 6. aylarda
Cervarix 0,1 ve 6.aylarda kas içine (intramusküler) olarak yapılır.

Gebelerde ve bebeklerde aşıya bağlı etkiler tam olarak bilinmediği için hamilelik döneminde ve süt verirken aşı yaptırılmamalıdır.

Erkeklere aşı bazı ülkelerde önerilmekte fakat henüz bizim ülkemizde bu uygulamaya geçilmemiştir.

Aşının yan etkisi

Nadiren uygulama yerinde ağrı, şişlik, kızarıklık ve sistemik olarak da her aşıda olduğu gibi baş dönmesi, yorgunluk, göz kararması, ateş ve bulantı görülebilir.

Aşı ve smear

Aşıyı yaptırmış olmak servikal smear takibini ortadan kaldırmaz. Rahim ağzı kanserinin tek etkeni HPV virüsü olmadığı için yıllık smear taraması mutlaka yaptırılmalıdır.

Rahim Kanseri (Endometrium Kanseri)

Jinekolojik kanserlerin en sık görülenidir. Çoğunlukla 40 yaş üstünde görülür. Endemetriumdan ( rahimin en iç tabakası ) gelişip önce üreme organlarına daha sonra komşu ve diğer uzak organlara yayılır.

Risk faktörleri arasında geç menopoz, çocuk doğurmamış olmak, obezite, PCOS, hipertansiyon, atipili endometrial hiperplaziler sayılabilir.
En sık rastlanan bulgu anormal vajinal kanamadır.
Kesin tanı endometrial biyopsi ile konur. Pap smear tanıda yardımcı olmaz.
Menopozda kanama ve ultrasonda endometriumun 5 mm den kalın olması şüphelenilmesi gereken durumlardır.
Tedavide cerrahi temel olup radyoterapi (ışın tedavisi) ve kemoterapi yapılabilir.

Yumurtalık (Over) Kanseri

Geç bulgu verdiği için jinekolojik kanserler içinde ölüme en çok sebep olandır. Köken aldıkları hücre gurubuna göre sınıflandırılırlar:

• epitelyal hücreli tümörler
• stromal hücreli tümörler
• germ hücreli tümörler
• non spesifik bağ hücreli tümörler
• metastatik(başka dokulardan gelen) tümörler

Genellikle ilk bulgu karında şişliktir. Tümör belirteçler ( markerleri) tanıda vetakipte yardımcı olurlar.

Diğer seyrek kanserler:

• vulva kanseri
• vajen kanseri
• fallop tüpü kanseri